Przemiany gospodarcze, jakie rozpoczęły się w Polsce i innych państwach naszego regionu w 1989 r., niekorzystnie odbiły się na sytuacji w Tomaszowie Maz. Największe konsekwencje miało dramatyczne ograniczenie handlu z państwami powstałymi po rozpadzie ZSRR. Odczuły to szczególnie duże zakłady przemysłowe w mieście, nastawione na eksport w tym kierunku. Upadł największy z nich – „Wistom”, a inne znacznie ograniczyły produkcję lub zostały zamknięte. Taki był los również wielu mniejszych firm, które nie poradziły sobie w nowych warunkach ekonomicznych. Konsekwencją tego było powstanie dużego bezrobocia. Wydarzenia te spowodowały, że liczba ludności Tomaszowa Mazowieckiego spadła w 2006 r. do 67.085 osób.
W ostatnich latach pojawiły się symptomy trwalej poprawy sytuacji gospodarczej w mieście. W Tomaszowie Maz. zainwestowały nowe firmy z branż, które do tej pory nie odgrywały większego znaczenia w życiu gospodarczym miasta, m.in. budownictwo, przemysł spożywczy, samochodowy. Dużą rolę zaczął odgrywać sektor handlu i usług. Dobrze rozwija się życie kulturalne.
Nastąpiło poszerzenie oferty edukacyjnej dla mieszkańców miasta i okolic. W Tomaszowie rozpoczęła działalność Filia Uniwersytetu Łódzkiego. Powstały liczne średnie i policealne szkoły niepubliczne. Upadek części zakładów przemysłowych spowodował, że nastąpiła wyraźna poprawa sytuacji ekologicznej w mieście i jego okolicach. Umożliwia to rozwój turystyki, która ma szansę stać się specjalnością Tomaszowa Mazowieckiego.