Skansen Rzeki Pilicy

Skansen Rzeki Pilicy powstaje od 2000 roku i jest pierwszym w Polsce muzeum na wolnym powietrzu poświęconym rzece. Początkowo działał jako muzeum społeczne, którym opiekowało się Stowarzyszenie Przyjaciół Pilicy i Nadpilicza (pomysłodawca i twórca placówki). Od 19 kwietnia 2005 roku Skansen funkcjonuje jako samorządowa instytucja kultury, podlegająca bezpośrednio Urzędowi Miasta w Tomaszowie Mazowieckim.

Podstawowym i konsekwentnie realizowanym założeniem Skansenu Rzeki Pilicy jest tworzenie placówki żywej, w której przyrodę i historię rzeki oraz przestrzeń kulturową, jaką ona wytworzyła, można poznawać wszystkimi zmysłami – wzrokiem, słuchem, dotykiem i smakiem. Wiele eksponatów otrzymało w Skansenie Rzeki Pilicy „drugie życie”. Zbiory gromadzone są obecnie w pięciu działach.

Najbardziej rozbudowana jest ekspozycja zatytułowana „Młynarstwo wodne w dorzeczu Pilicy”. Najważniejszym jej elementem jest drewniany młyn wodny, przeniesiony wraz z całym wyposażeniem w latach 1998-2000 ze wsi Kuźnica Żerechowska, położonej nad rzeką Luciążą – największym lewym dopływem Pilicy. Wnętrze budynku zajmuje ekspozycja poświęcona tradycjom młynarstwa wodnego w dorzeczu Pilicy.

Szczególną atrakcję stanowią wykonane z niezwykłą precyzją przez Jerzego Sosnowskiego z Tomaszowa Mazowieckiego makiety młynów wodnych oraz mostów i parowca „Pilica”, a także ruchome modele młynów różnego typu: wodnego, pływającego, frontowego, wiatraka-koźlaka oraz średniowiecznego młyna kieratowego wykonane przez Jana Ekiela – starego młynarza ze Zgierza. Obok skansenowego młyna w stylowej galerii zostało zgromadzonych ponad 30 kamieni młyńskich pochodzących z nieistniejących już młynów z dorzecza Pilicy. Jest to największa tego typu kolekcja w Polsce.

Pilickie militaria zostały zgromadzone w dziale „Wojenne trofea Pilicy”. Prezentowane w nim eksponaty w większości zostały wydobyte z rzeki, a pozostała część pochodzi z terenów nadpilickich.

Najcenniejszym i jednocześnie cieszącym się największym zainteresowaniem eksponatem jest eksperymentalny, opancerzony ciągnik artyleryjski Luftwaffe na podwoziu SdKfz 8, nazywany potocznie „Lufcikiem”. Został on wydobyty z rzeki w 1999 roku, a więc 54 lata po zatonięciu. Obecnie jest on jedynym zachowanym pojazdem tego typu na świecie! Po wydobyciu z Pilicy został pieczołowicie odrestaurowany i wyremontowany. Prace prowadzone przy „Lufciku” w okresie wiosenno-letnim 2005 roku miały na celu jego uruchomienie. Zamierzenie to zostało zrealizowane i pojazd, który spędził 54 lata w rzece dziś jeździ! Dział militarny, prezentujący również uzbrojenie artyleryjskie z okresu II w. św., zostanie w przyszłości skupiony w pobliżu i w samym budynku dawnej świetlicy z ośrodka kolonijnego znajdującego się niegdyś w okolicy Niebieskich Źródeł.

W Skansenie Rzeki Pilicy można również oglądać obiekty i eksponaty pochodzące ze Spały – urokliwej, nadpilickiej miejscowości, będącej świadkiem wielu ciekawych wydarzeń. Większość z eksponowanych tu pamiątek pochodzi z czasów, kiedy Spała pełniła funkcję rezydencji rosyjskich carów. Znajdziemy tu m.in. niewielki budynek będący niegdyś… carską toaletą, a także dwa ozdobne słupki z jednej z bram wjazdowych do Spały oraz dwa słupki z parkanu ogradzającego niegdyś spalską rezydencję

Przez teren placówki przebiega symboliczna „Oś rzeki Pilicy”. Stoi na niej 100-letnia, żelazna barka robocza typu „Szczupak”, przeciwdesantowa mina kotwiczna, fragment przęsła mostu wybudowanego w 1957 roku przez saperów na Pilicy w dzielnicy Tomaszowa Maz. - Brzustówce, wojskowy rzeczny kuter holowniczy KH-200 oraz wieżyczka ratownika, która od lat 60. XX w. znajdowała się przy kąpielisku w nadpilickiej przystani w Tomaszowie Mazowieckim.

Ponadto w Skansenie Rzeki Pilicy gromadzone są eksponaty związane z tradycjami wioślarskimi i szkutnictwem ludowym na tej rzece.

W tomaszowskim Skansenie odtwarzane są również wydarzenia, które miały miejsce nad Pilicą i były z nią ściśle związane. Dotychczas odbyły się tu między innymi takie inscenizacje jak: „Pojmanie pilickich szmuglerów”, „Potyczka na Linii Pilicy”, „Obrona Niebieskich Źródeł”, „Forsowanie Linii Pilicy – styczeń 1945” oraz „Pilickie Verdun. Potyczka pod Inowłodzem – styczeń 1915” i inne.

Poza przygotowywaniem ekspozycji i odtwarzaniem nadpilickiej historii Skansen posiada rzadkie i cenne archiwalia, materiały ikonograficzne oraz obszerną bibliotekę wydawnictw poświęconych Pilicy i Napiliczu. Działalność Skansenu Rzeki Pilicy została w 2005 roku doceniona przez Polską Organizację Turystyczną, która nagrodziła placówkę certyfikatem przyznawanym najlepszym produktom turystycznym w kraju.

***

Skansen Rzeki Pilicy dokumentuje i popularyzuje dziedzictwo przyrodnicze i historyczne oraz przestrzeń kulturową Pilicy i Nadpilicza, prowadzi edukację historyczną, regionalną i ekologiczną dzieci i młodzieży, gromadzi zbiory, prowadzi ich naukowe opracowanie, kataloguje i konserwuje, udostępnia zbiory do celów naukowych i edukacyjnych, umożliwia zwiedzającym poznanie Skansenu i jego zbiorów, organizuje ekspozycje stałe i wystawy czasowe ze zbiorów własnych i użyczonych przez osoby fizyczne, muzea i instytucje, prowadzi działalność wydawniczą oraz publikuje w innych wydawnictwach i środkach masowego przekazu materiały związane z zadaniami Skansenu, organizuje widowiska historyczne i regionalne oraz imprezy artystyczne, rozrywkowe, rekreacyjne i turystyczne, współdziała z instytucjami i organizacjami społecznymi zajmującymi się podobną problematyką.

Godziny otwarcia:

1.04.-31.10. od wtorku do niedzieli w godz. 10⁰⁰ - 18⁰⁰

1.11.-31.03. od wtorku do piątku w godz. 8⁰⁰ - 16⁰⁰, soboty i niedziele w godz. 10⁰⁰ - 16⁰⁰

Ceny biletów wstępu:

- normalny - 4 zł

- ulgowy - 3 zł (uczniowie, studenci, emeryci, żołnierze służby zasadniczej)

- usługa przewodnicka – 20 zł

- dzieci do lat czterech – wstęp bezpłatny

Dane kontaktowe:

Skansen Rzeki Pilicy

ul. A.F. Modrzewskiego 9/11

97-200 Tomaszów Maz.

tel/fax: (044) 723-00-03

www.skansenpilicy.pl

e-mail: info@skansenpilicy.pl

Imprezy:

Styczeń - rekonstrukcja historyczna

3 maja - „Majówka w Skansenie” - doroczna impreza o charakterze piknikowym

Maj/czerwiec – Rajd „Brzegiem Pilicy” - doroczna impreza dla młodzieży szkolnej służąca poznawaniu przyrody i historii Pilicy i Nadpilicza

Czerwiec – „Święto Pilicy”- doroczna główna impreza Skansenu Rzeki Pilicy, tradycyjnie połączona z udostępnianiem dla zwiedzających nowych ekspozycji

6 września - rekonstrukcja historyczna

MIEJSKI OŚRODEK KULTURY

01.06.2010 r. godz. 09.00-14.00 – Piknik ekologiczny z okazji Dnia Dziecka (współorganizacja z UM, OK. „Tkacz”, WFOŚiGW w Łodzi, MBP, DOK.
Miejsce: Park Miejski „Solidarność”,

08.06.2010 r. godz. 15.00 – Podsumowanie konkursów: „Chopinowska nuta - słowem” oraz „Chopinowska nuta - obrazem”.
W programie: ogłoszenie werdyktu, wręczenie nagród laureatom, recital chopinowski w wykonaniu uczniów PSM II stopnia w Tomaszowie Maz., otwarcie wystawy pokonkursowej prac plastycznych i prezentacja wybranych utworów.
Miejsce: MOK, ul. Browarna 7,

16.06.2010 r. godz. 17.00 – Warsztaty decoupage dla dorosłych.
Miejsce: MOK, ul. Browarna 7,

17.06.2010 r. godz. 07.00 – Wycieczka „Śladami Chopina” dla laureatów konkursu „Chopinowska nuta - słowem” i „Chopinowska nuta – obrazem”. W programie: Brochów, Żelazowa Wola, Muzeum Chopina w Warszawie,

18.06.2010 r. godz. 18.30 – Koncert fortepianowy „Chopin przyjechał” w wykonaniu Piotra Banasika (wstęp wolny).
Miejsce: Kościół Św. Antoniego ul. Św. Antoniego 42

28.06-15.07.2010 r. – „Wakacyjna Eko-Akademia” – półkolonie letnie z MOK. W programie: całodniowe wycieczki autokarowe, warsztaty artystyczne i edukacyjne, konkursy z nagrodami, zajęcia rekreacyjno-sportowe, wycieczki po okolicach Tomaszowa.

OŚRODEK KULTURY „TKACZ”

01.06.2010 r. godz. 09.00 – Piknik ekologiczny z okazji Dnia Dziecka.
Miejsce: Park Miejski „Solidarność”,

07 i 10.06.2010 r. godz. 09.00 i 12.00 – „Modnie czy wygodnie” – edukacja historyczna dla klas I-III szkoły podstawowej.
Miejsce: Ok. „Tkacz”, Al. J. Piłsudskiego 34,

15.06.2010 r. godz. 16.00 – „Artystyczna Tkaczówka” – podsumowanie rocznych działań artystycznych.
Miejsce: Filia OK. „Tkacz” na Niebrowie.

MIEJSKA BIBLIOTEKA PUBLICZNA

01-30.06.2010 r. – Wystawa zbiorowa członków SAP.
Miejsce: Czytelnia MBP, ul. Mościckiego 6,

10.06.2010 r. godz. 17.00 – Wernisaż w/w wystawy.
Miejsce: Czytelnia MBP, ul. Mościckiego 6,

15.06.2010 r. godz. 16.00 – Spotkanie Dyskusyjnego Klubu Książki dla dorosłych.
Miejsce: Czytelnia MBP, ul. Mościckiego 6,

17.06. 2010 r. godz. 16.00 – Spotkanie Dyskusyjnego Klubu Książki dla młodzieży.
Miejsce: Czytelnia MBP, ul. Mościckiego 6,

18.06.2010 r. – Rozstrzygnięcie konkursu literacko-plastycznego pt: „Biblioteka XX wieku”.
Miejsce: Czytelnia MBP, ul. Mościckiego 6,

22.06.2010 r. godz.10.30 – Rozstrzygnięcie, podsumowanie i wręczenie nagród uczestnikom V Powiatowego Konkursu Literacko- Plastycznego „Ja i moja ojczyzna”. W programie prelekcja Zbigniewa Milczarka pt: „A przecież wszystko - tam zostało! Literackie powroty Juliana Tuwima do ojczyzn dzieciństwa i młodości”.
Miejsce: Czytelnia MBP, ul. Mościckiego 6,

24.06.2010 r. – Rozwiązanie konkursu czytelniczego „Na najlepszego czytelnika biblioteki dziecięcej roku szkolnego 2009/2010”.
Miejsce: MBP, ul. Mościckiego 6.

MUZEUM

WYSTAWY CZASOWE
Do 06.06.2010 r. – „Bajkowe fotografie” – fotomontaże Bogny Hess,
Do 04.07.2010 r. – „Zabawki i zabawy dla dużych i małych” – ze zbiorów Skansenu Wsi Radomskiej w Radomiu,
Od 10.06.2010 r. – „Kwiaty igłą malowane” – ze zbiorów Stowarzyszenia Miłośników Haftu „Kanwa” w Łodzi,

WERNISAŻE
10.06.2010 r. godz.17.00 – Otwarcie wystawy „Kwiaty igłą malowane”,

WYDARZENIA
07- 08.06.2010 r. – „Bon czy to? Savoir vivre dla najmłodszych” – spotkanie autorskie z Grzegorzem Kasdepke,
„Muzealny miesiąc dla dużych i małych”;
„Baju, baju w Muzeum” – zajęcia interaktywne dla dzieci,
Rodzinne zwiedzanie Muzeum z walizką muzealnych skarbów i zagadek.

DZIELNICOWY OŚRODEK KULTURY

01.06.2010 r. godz. 10.00 – „Ekologiczny Dzień Dziecka”. W programie: prezentacja zespołu tanecznego „Impuls”.
Miejsce: Muszla Koncertowa,

02.06.2010 r. godz. 10.30 – V Spartakiada Przedszkolaków zza Pilicy – „Niech zdrowy uśmiech świeci na twarzach wszystkich dzieci”. Impreza rekreacyjno-sportowa adresowana do podopiecznych Przedszkoli nr 9 i 10 w Tomaszowie Maz. oraz Przedszkoli w Wąwale i Ciebłowicach Dużych. W programie; konkurencje i zabawy sportowe dla dzieci i opiekunów, przedstawienie teatralne w wykonaniu grupy „Horrorek”, prezentacje przedszkolaków.
Miejsce: Sala widowiskowa DOK,

05.06.2010 r. – Oprawa artystyczna uroczystego otwarcia Międzynarodowego turnieju Piłki Nożnej Dziewcząt w Tomaszowie Maz. – występ zespołu tanecznego „Impuls”.
Miejsce: Stadion „Lechii”,

13.06.2010 r. – godz. 14.30 – „Urodziny dzielnicy” – festyn rekreacyjny. W programie: występy artystyczne dzieci i młodzieży z Przedszkola nr 10, ZS 8, Dok-u, spektakl kabaretowy dla dużych i małych „Kabaret na jednej nodze” w wykonaniu Teatru Grupa T z Torunia, pokaz ogromnych baniek mydlanych, zespół ludowy „Skrzynkowianki”, zespół ekwadorsko-portugalski „Kurakas”, „Szwester i Dziewczyny” – zespół hip-hopowy, grupa wojów słowiańskich „Sława” z OK. „Tkacz”, kiermasz książek MBP – filia w Białobrzegach, loteria fantowa, grillowanie,
i wiele innych atrakcji.
Miejsce: DOK,

18.06.2010 r. – godz. 16.00 – „Artystyczny rok w DOK”. W programie: koncert solistów i zespołów artystycznych DOK-u.
Miejsce: Sala widowiskowa kina „Włókniarz”,

28.06.-09.07.2010 r. – Wakacyjny Festiwal Piłki Nożnej – współorganizacja.